قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3655
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال ششصد و چهارم از رحلت خير البشر « 1 » در اين سال چنگيز خان ، موقلى را لقب « گويانگ » ى داد . و منشأ اين لقب دادن آن بود كه چون پيش از اين او را به سرحدّ ولايت جورچه فرستاده بود اقوام جورچه او را گويانگ يعنى « پادشاه يك ناحيه » مىخواند . [ 217 الف ] و چون اين نوبت چنگيز خان او را به آن حدود فرستاد فرمود « چون لقب گويانگ تفألا بر تو خوب است ، همان لقب داشته باش . » و يك تومان ديگر از لشكر اونگوت همراه او كرد و يك هزاره قوشيقول « 2 » و چهار هزاره از قوم اوروت و دو هزاره از ايكيراس « 3 » كه مقدّم ايشان مونگگاقالجا « 4 » پسر قويلدار ، و سه هزاره از قنقرات كه مقدّم ايشان طايسون « 5 » برادر موقلى گويانگ بود . و بهغير از ايشان از مغول چريك قراختاى و جورچه كه مقدّم ايشان اوباوانگشاى بود هريكى را امير تومان كرده مجموع آن لشكرها را به موقلى گويانگ حواله فرمود . و آنچه از مماليك ختاى و جورچه مستخلص شده بود ، به موقلى گويانگ سپرده در باب محافظت آن مبالغهء بسيار نمود و آنچه هنوز ايل نشده بودند فرمود كه « بهقدر امكان در باب تسخير آن خود را معاف نداشته بايد كه مساعى جميله به ظهور رسانى . » و از جمله وقايع اين سال كشته شدن كوشلوك خان « 6 » و غدر كردن او به گور خان و از غصّهء آن گور خان هلاك شدن و انقراض پادشاهان نايمان [ است ] . مفصّل اين مجمل آنكه تايانگ خان [ چون ] كشته شد « 7 » كوشلوك گريخته پيش عمّ خود بويروق خان رفت ، و چون بويروق نيز
--> ( 1 ) . ق : عليه و آله التحية من الملك الاكبر . ( 2 ) . متن : قوسقول . ( 3 ) . متن : انكيراس . ( 4 ) . متن : جويكاقلجا . در جامع التواريخ ، اين شخص مقدّم قوم منگقوت ضبط شده است . - ص 459 . ( 5 ) . متن : طاسون . ( 6 ) . رجوع شود به صفحه 3571 كتاب . ( 7 ) . پيشين